مناظر طبیعی شهر؛ حفاظت در توسعه

طرح مساله:

مناظر دست نخورده و طبیعی شهر، زمینهای خالی، تپه های خاکی، دامنه کوهها و از این قبیل حوزه ها با مقیاسهای گوناگون، بخشهایی از منظر شهر است که عموماً اقدامات توسعه ای در جهت درست آن هدایت نشده و بیشتر منجر به تخریب این فرصتها شده است. رویکرد معماری منظر در این موضوع چیست؟

  • به عنوان مناظر بکر و طبیعی، دست نخورده باقی بماند؟
  • به عنوان اراضی ذخیره و توسعه آینده شهر، محفوظ بماند؟
  • کاملا طراحی شده و در اختیار نیاز فعلی شهر باشد؟

می توان از دو بعد نظری و عملیاتی به موضوع نگاه کرد.

جمع بندی نظرات:

۱- پیشروی بیش از حد مقیاس در حریم طبیعی شهر:

اندازه شهر با توجه به داشتن ظرفیت های درونی توسعه مثل بافت فرسوده و بایر به طور غیر متعارف بزرگ شده است و فقدان قانون و تخصص بر این مسیله دامن زده است.

۲- مفهوم متفاوت توسعه مناظر طبیعی شهرها:
  • رویکرد شهرداری شیراز در تبدیل دامنه کوههای شمالی شهر به تفرجگاه عمومی با صرف هزینه های کاشت و آبرسانی، عوام گرایانه بوده و ملاحظات پایداری ندارد.

    محور سعدیه شیراز
    محور سعدیه شیراز
  • درختکاری کوههای شمالی شیراز، از حیث جغرافیایی و اکولوژی، موجب جلوگیری از سیل شده، خاک و بستر کوه را حفظ کرده و در کیفیت آب و هوایی و جریان باد شهر موثر است.

    دروازه ورودی شیراز
    دروازه ورودی شیراز
۳- رویکرد معناشناسانه به مناظر دست ناخورده شهر:

این مناظر بسته به مقیاس و موقعیت در منظر شهری به ویژه منظر راه، می تواند به هر سه شکل بکر، ذخیره و طراحی صورت پذیرد (البته با اولویت سنجی و متخصصانه) به شرطی که جدا از افراط و تفریط در مداخله، بر معنای فضا بیفزاید و در ارتباط با مخاطب تصویری نمادین به وجود آورد.

۴- ملاحظات مداخله با توجه به سنجش تجربیات تاریخی:
  • خوانش زیباشناختی معاصر تهران، گواه بر محصولی آشفته، بدقواره و گسسته است که بهتر است نسخه آن در مناظر دست ناخورده، آزمون نشود و برای آیندگان ذخیره بماند.
  • توسعه این مناظر باید مبتنی بر ضرورتها و در ذیل رویکردی کل نگر انجام شود تا وزن مداخله منجر به نابود شدن تنها ظرفیتهای طبیعی شهر نشود.
استرآباد مازندران
استرآباد مازندران

در مجموع، وزنه این موضوع و مشابه آن در حوزه منظر، میان دو سر طیف حفظ و توسعه در نوسان است و درگیر افراط یا تفریط مداخله شده است. به تبع، تهیه و اجرای یک “قانون، برنامه و طرح جامع منظر” برای هر شهر، در کنار سایر اسناد شهری می تواند این ظرفیتها را فارغ از کوتاهی دورانهای مدیریت شهری، به نحو صحیحی سامان دهد.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *